Urząd Miasta Lubońportal informacyjny

Tlenek węgla (CZAD)

Tlenek węgla (CO) potocznie zwany czadem to bezbarwny, bezwonny i bezsmakowy gaz, który powstaje w wyniku niepełnego spalania materiałów palnych (takich jak: drewno, gaz czy olej, gdy brakuje tlenu). Jest to silnie trujący "cichy zabójca", który łatwo miesza się z powietrzem, a jego wdychanie blokuje transport tlenu do organizmu, prowadząc do niedotlenienia tkanek. Objawy zatrucia obejmują ból głowy, nudności, zawroty głowy, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do utraty przytomności i śmierci.

Kto narażony jest na działanie tlenku węgla?

Na działanie tlenku węgla narażona jest każda osoba przebywająca w pomieszczeniu nim skażonym. Efekty działania czadu, przy takim samym stężeniu, mogą się jednak różnić.

Do grupy największego ryzyka należą:

• noworodki i niemowlęta (obok normalnej hemoglobiny występuje u nich hemoglobina płodowa, która wiąże dwukrotnie więcej tlenku węgla, niż zwykła hemoglobina),
• dzieci,
• kobiety ciężarne,
• osoby w podeszłym wieku,
• osoby z wadami serca oraz chorobami oskrzelowo – płucnymi,
• osoby z wadami serca oraz niewydolnością układu oddechowego.

Cięższym zatruciom ulegają także osoby wykonujące prace związane z dużym wysiłkiem fizycznym, które znacznie szybciej, niż podczas odpoczynku, ze względu na zwiększoną częstość i głębokość oddechu, pochłaniają dawki trujące, a nawet śmiertelne.

Jakie są objawy zatrucia tlenkiem węgla?

Najczęstsze objawy zatrucia czadem to:

• lekkie zatrucie – lekki ból, mdłości, wymioty, ogólne zmęczenie i osłabienie,
• średnie zatrucie – nasilający się ból głowy, senność, zaburzenia świadomości i równowagi, trudności z oddychaniem, oddech przyśpieszony, zaburzenia rytmu serca,
• ciężkie zatrucie – drgawki, utrata przytomności.

Pamiętaj!

Osłabienie i znużenie, które czuje zaczadzony oraz zaburzenia orientacji i zdolności oceny zagrożenia, powodują, że jest on całkowicie bierny (nie ucieka z miejsca nagromadzenia trucizny), traci przytomność i jeśli nikt nie przyjdzie mu z pomocą – umiera.

Jak pomóc osobie zatrutej tlenkiem węgla?

• należy natychmiast zapewnić dopływ świeżego, czystego powietrza,
• jak najszybciej wynieść osobę poszkodowaną w bezpieczne miejsce, na świeże powietrze,
• rozluźnić poszkodowanemu ubranie – rozpiąć pasek, guziki, ale nie rozbierać go, gdyż nie można doprowadzić do jego przemarznięcia,
• wezwać służby ratownicze – zadzwoń pod numer alarmowy 112,
• jeśli po wyniesieniu na świeże powietrze zaczadzona osoba nie oddycha, należy niezwłocznie przystąpić do wykonania sztucznego oddychania i masażu serca.

Jak zapobiegać zatruciu?

Podstawową przyczyną zatruć jest niepełne spalanie, do którego może dojść np. gdy zbyt szczelnie zamknięte są okna, brak jest właściwej wentylacji. Powoduje to powstawanie tlenku węgla i utrudnia jego odpływ. Tyle spalin wypłynie na zewnątrz, ile świeżego powietrza napłynie do pomieszczenia. Przede wszystkim należy więc zapewnić możliwość stałego dopływu świeżego powietrza do paleniska (pieca gazowego, kuchenki gazowej, kuchni węglowej lub pieca) oraz swobodny odpływ spalin. Ponadto należy regularnie sprawdzać prawidłowość działania urządzeń mogących być źródłem tlenku węgla, szczelność wewnętrznych instalacji gazowych, przewodów kominowych i wentylacyjnych oraz kanałów nawiewnych.

Pamiętaj, aby:

• dokonywać okresowych przeglądów instalacji wentylacyjnej i przewodów kominowych oraz ich czyszczenia:

• gdy używasz węgla i drewna, należy to robić nie rzadziej, niż raz na 3 miesiące,
• gdy używasz gazu ziemnego czy oleju opałowego – nie rzadziej, niż raz na pół roku,
• zarządca budynku lub właściciel ma obowiązek m.in. przeglądu instalacji wentylacyjnej nie rzadziej niż raz w roku,
  uchylić okno w mieszkaniu, gdy korzystasz z jakiegokolwiek źródła ognia (pieca gazowego z otwartą komorą spalania, kuchenki gazowej lub węglowej),

• nie zasłaniać kratek wentylacyjnych i otworów nawiewnych,
• przy instalacji urządzeń i systemów grzewczych korzystać z usług wykwalifikowanej osoby,
• użytkować sprawne technicznie urządzenia, w których odbywa się proces spalania; zgodnie z instrukcją producenta kontrolować stan techniczny urządzeń grzewczych,
• stosować urządzenia posiadające stosowne dopuszczenia w zakresie wprowadzenia do obrotu, w sytuacjach wątpliwych należy żądać okazania wystawionej przez producenta lub importera urządzenia tzw. deklaracji zgodności, tj. dokumentu zawierającego informacje o
  specyfikacji technicznej oraz przeznaczeniu i zakresie stosowania danego urządzenia,
• w przypadku wymiany okien na nowe, sprawdzić poprawność działania wentylacji, ponieważ nowe okna są najczęściej o wiele bardziej
  szczelne w stosunku do wcześniej stosowanych w budynku i mogą pogarszać wentylację,
• systematycznie sprawdzać ciąg powietrza, np. poprzez przykładanie kartki papieru do otworu, bądź kratki wentylacyjnej – jeśli nic nie
  zakłóca wentylacji, kartka powinna przywrzeć do otworu,
• często wietrzyć pomieszczenie, w którym odbywa się proces spalania (kuchnie, łazienki wyposażone w termy gazowe), a najlepiej zapewnić nawet niewielkie rozszczelnienie okien,
• rozmieścić czujki tlenku węgla w tej części domu, w której śpi Twoja rodzina, a dla zwiększenia bezpieczeństwa dodatkowe czujki warto umieścić w każdym pomieszczeniu,
• nie spalać węgla drzewnego w domu, garażu, na zamkniętej werandzie itp., jeżeli pomieszczenia te nie mają odpowiedniej wentylacji,
• nie zostawiać samochodu w garażu z włączonym silnikiem, nawet jeżeli drzwi do garażu pozostają otwarte,
• nie bagatelizować takich objawów jak: duszności, bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, oszołomienie, osłabienie, przyśpieszenie czynności serca i oddychania, gdyż mogą być sygnałem, że ulegamy zatruciu czadem; w takiej sytuacji należy natychmiast przewietrzyć pomieszczenie, w którym się znajdujemy i zasięgnąć porady lekarskiej.

CZUJKA TLENKU WĘGLA

Czujka (czujnik) tlenku węgla (czadu) to urządzenie monitorujące stężenie tlenku węgla (czadu) w powietrzu, które po przekroczeniu bezpiecznego progu uruchamia alarm dźwiękowy i świetlny.

Zasilanie

Czujki najczęściej zasilane są na baterie, co umożliwia montaż ich w dowolnym miejscu.

Montaż

Urządzenie najczęściej montuje się w wewnątrz pomieszczeń na ścianie na wysokości ok. 1,5 − 1,9 m od podłogi (niektóre modele można także postawić). Zaleca się ich montaż w pobliżu potencjalnych źródeł tlenku węgla, takich jak piecyki gazowe, kominki, piecyki elektryczne, podgrzewacze wody czy kotły grzewcze.

Sygnały ostrzegawcze

• migająca zielona dioda informuje o prawidłowym działaniu czujnika,
• migająca żółta dioda i sygnał dźwiękowy ostrzegają o konieczności wymiany baterii lub o uszkodzeniu urządzenia,
• migająca czerwona dioda oraz alarm akustyczny sygnalizuje przekroczony bezpieczny poziom stężenia czadu w pomieszczeniu oraz
• informuje o możliwym zagrożeniu zanim objawy zatrucia tlenkiem węgla pojawią się u osób przebywających pod jego wpływem.

W przypadku głośnego alarmu należy natychmiast otworzyć okna i wyjść z budynku, zabierając zwierzęta, a następnie wezwać służby ratunkowe.