Urząd Miasta Lubońportal informacyjny

KRYZYS, SYTUACJA KRYZYSOWA, WOJNA

Pojęcia kryzys, sytuacja kryzysowa i wojna są ze sobą bardzo powiązane, ponieważ wojna jest rodzajem konfliktu, który może prowadzić do sytuacji kryzysowej, wymagającej odpowiedniego przygotowania i podejmowania działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa. Sytuacja kryzysowa to szersze pojęcie oznaczające stan, w którym zmieniają się okoliczności i może zagrażać poczuciu bezpieczeństwa i stabilności. Bezpieczeństwo w takim czasie zależy od racjonalnego działania, posiadania planu awaryjnego, apteczki, podstawowej wiedzy o pierwszej pomocy oraz od indywidualnego przygotowania, zwłaszcza gdy pomoc służb ratunkowych może być opóźniona lub niedostępna.

KRYZYS

Kryzys to nagłe zdarzenie, które zagraża życiu, zdrowiu, mieniu lub środowisku człowieka. To utrata równowagi, który może mieć różne formy – od sytuacji życiowej po kryzys psychiczny. Przeciwstawienie się mu wymaga sił i środków przekraczających dotychczasowe możliwości i wywołuje silny stres, niepokój i poczucie bezradności. Walka z nim wymusza konieczność działania pod presją czasu. Kryzys może dotyczyć różnych sfer życia (np.  psychika, gospodarka, polityka czy wartości) każdego człowieka.

Rodzaje kryzysu

• polityczny – stan napięcia między państwami lub kryzys w funkcjonowaniu rządu (np. utrata większości parlamentarnej), który może grozić wybuchem konfliktu lub zmianą rządu,
• gospodarczy – gwałtowne załamanie wzrostu gospodarczego oraz aktywności ekonomicznej, które charakteryzuje się spadkiem PKB, bankructwami firm i masowymi zwolnieniami, często wywołane przez szoki na rynku popytu i podaży,
• wartości – zachwianie lub upadek dotychczasowych norm etycznych i moralnych wartości w społeczeństwie, prowadzący do akceptacji nieuczciwości, korupcji czy niemoralnych zachowań,  
• medyczny – to wieloznaczne pojęcie, które może oznaczać sytuację kryzysową związaną ze zdrowiem psychicznym  lub najcięższy, przełomowy moment w przebiegu choroby.

SYTUACJA KRYZYSOWA

Sytuacja kryzysowa to okres, w którym występuje poważne zagrożenie dla stabilności, bezpieczeństwa lub normalnego funkcjonowania jednostki, organizacji lub społeczności. Charakteryzuje się ona zazwyczaj nagłością, zaskoczeniem, brakiem wystarczających informacji i dezinformacją oraz presją czasu. Wszystko to prowadzi do zakłócenia rutynowych działań, zwiększeniem niepewności oraz zagraża bezpieczeństwu ludzi, mienia lub środowiska. W zależności od kontekstu, może obejmować katastrofy naturalne, wypadki techniczne, ataki terrorystyczne, ale także konflikty wewnętrzne czy problemy finansowe.

Przykłady sytuacji kryzysowych

• katastrofy naturalne – powodzie, huragany, pożary, epidemie,
• katastrofy techniczne – awarie gazowe, wypadki z substancjami toksycznymi, wypadki komunikacyjne,
• zagrożenia zewnętrzne – ataki terrorystyczne, cyberataki, sabotaż, rozpowszechnianie fałszywych informacji.
• zagrożenia wewnętrzne – konflikty w zespole, nieetyczne zachowania ludzi, mobbing, oszustwa.

WOJNA

Wojna to zorganizowany konflikt zbrojny między państwami, narodami, grupami etnicznymi lub społecznymi, polegający na użyciu sił zbrojnych do osiągnięcia określonych celów. W ujęciu prawnym oznacza to zerwanie stosunków pokojowych i przejście do stanu wojny, który kończy się zazwyczaj zawarciem pokoju.

Pamiętaj!

W sytuacji kryzysowej odpowiednio przygotuj siebie i najbliższych.

Wyposaż swój dom lub mieszkanie w:

• latarki wraz z zapasowymi bateriami,
• radio na baterie wraz z zapasowymi bateriami,
• zapałki oraz świece,
• gaśnice,
• w miarę możliwości agregat prądotwórczy lub generator prądotwórczy wraz z niezbędnym paliwem.

Przygotuj niezbędne zaopatrzenie w:

• artykuły spożywcze o długim czasie przechowywania na co najmniej 3 dni,
• wodę butelkowaną,
• leki przyjmowane regularnie przez domowników,
• apteczkę kryzysową (powinna zawierać podstawowe środki opatrunkowe (gaza, plastry, bandaże, opaski), środki do dezynfekcji (płyn, chusteczki), a także narzędzia i sprzęt (rękawiczki, nożyczki, koc ratunkowy, a także leki łagodzące objawy (przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, przeciwbiegunkowe) oraz leki przyjmowane na stałe. Warto ją również uzupełnić o maseczki ochronne i środki do przemywania oczu, np. sól fizjologiczną.

Przygotuj swój samochód:

• dopilnuj, by Twoje auto było sprawne i miało ważny przegląd techniczny oraz ubezpieczenie,
• dopilnuj, by samochód był zatankowany (najlepiej do pełna),
• zakup i schowaj w samochodzie papierowy atlas lub mapę,
• wyposaż samochód w dodatkowy plecak ewakuacyjny.

Zabezpiecz dokumenty, komputery:

• przygotuj telefon i komputer z zaktualizowanym oprogramowaniem oraz programem antywirusowym,
• wykonaj kopie zapasowe najważniejszych danych z komputera i telefonu na pendrive lub dyski przenośne (ewentualnie dodatkowa kopia w bezpiecznej chmurze),
• wykonaj kopie cyfrowe (skany, zdjęcia) najważniejszych dokumentów osobistych (dowód osobisty, paszport, prawo jazdy, akty własności),
• zakup powerbank o dużej pojemności dla każdego członka rodziny wraz z kablami,
• zakup zapasowy, najprostrzy telefon (tylko z funkcją dzwonienia i wysyłania SMS).

SCHRON

Schron to hermetyczna budowla ochronna zapewniająca bezpieczeństwo ludziom, zapasom lub urządzeniom przed skutkami działań wojennych (np. ostrzałem artyleryjskim, odłamkami), bronią masowego rażenia (w tym bronią jądrową, chemiczną i biologiczną), a także przed zagrożeniami naturalnymi (np. ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi czy skutkami katastrof przemysłowych). Zapewniają bezpieczeństwo dzięki swojej konstrukcji, systemom filtrowentylacyjnym i hermetyczności. Wyróżniamy w zależności od przeznaczenia i konstrukcji budowy schrony cywilne i wojskowe.

Za schrony dla ludności odpowiada rządowy system ochrony ludności, w którym kluczową rolę odgrywają wojewodowie, starostowie (oraz prezydenci miast na prawach powiatu), a także wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) na swoim terenie. Na szczeblu centralnym nadzór sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, który koordynuje zadania.

Za realizację zadań ochrony ludności na poziomie gminy odpowiedzialny jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Pamiętaj!

• Jeśli jesteś w domu, pozostań z dala od okien, przy ścianach nośnych, w centralnych pomieszczeniach.
• Jeśli jesteś poza domem, szukaj miejsc, które zapewniają przynajmniej minimum ochrony (najniższe kondygnacje budynków, w tym piwnice, garaże podziemne, tunele, przejścia podziemne). Nawet zwykłe zagłębienia terenu zapewniają lepszą ochronę niż przebywanie na otwartej przestrzeni.